EN

Archief

IMPAKT TV
IMPAKT TV

Complottheorieën als politiek middel

IMPAKT TV met Florian Cramer en Laudy van den Heuvel

6 mei 2021
20:00 — 21:00


Locatie: IMPAKT TV online
€0

Het lijkt alsof corona-complottheorieën zich net zo hard verspreiden als het virus zelf. QAnon is inmiddels uitgegroeid tot een wereldwijde beweging met honderdduizenden volgers. Complottheorieën zijn allang niet meer slechts in de donkerste delen van het web te vinden, maar zijn doorgedrongen in het publieke debat. En hoewel het makkelijk is om al deze verhalen weg te zetten als nonsens, hebben ze vaker dan we denken wel een doel. Want complotten ontstaan als een waardensysteem niet gedeeld wordt. Zit er ook een kern van waarheid in complottheorieën? Kunnen ze worden ingezet als zinvolle politieke middelen? Tijdens deze IMPAKT TV uitzending praten we hierover met Florian Cramer (Willem de Kooning Academie) en Laudy van den Heuvel (De Groene Amsterdammer).

Complottheorieën hebben iets subversiefs en speculatiefs: complotdenkers zetten zich nadrukkelijk af tegen de gevestigde orde, maken gebruik van de mogelijkheden die het internet en digitale media bieden en hebben met ‘alternatieve feiten’ een miljoenenbereik. Tegelijkertijd, in veel complottheorieën worden werkelijke gebeurtenissen verweven in een net van kwaadaardige fantasieën. We zoeken naar eenduidige antwoorden op ingewikkelde vragen en dan is de grens tussen waarheid en onzin soms lastig te trekken. Hoe onderscheid je valse informatie en bewuste misleiding? Hoe worden ze gebruikt, misbruikt en geïnstrumentaliseerd? Welke agenda dienen ze?

Florian Cramer, docent “21st Century Visual Culture/Autonomous Practices” aan Willem de Kooning Academie in Rotterdam, vertelde in het IMPAKT web-project Radicalization by Design al dat “complottheorieën laten zien dat alles potentieel tot wapen kan worden gevormd.” Florian Cramer benadert complottheorieën dan ook vanuit een antropologisch perspectief als belangrijke culturele indicatoren voor de tijd waarin we leven. Complottheorieën zijn van alle tijden, maar in onze door informatie-technologie gedreven samenlevingen gaan ze sneller rond dan ooit. 

De manier waarop historische complottheorieën door de eeuwen heen uit hun eigen as herrijzen en aangepast worden aan nieuwe politiek-sociale contexten, staat ook centraal in het werk van Laudy van den Heuvel. Zij is onderzoeksjournaliste voor o.a. De Groene Amsterdammer. In een recent artikel merkt zij op: “Probeer deze alternatieve media vooral niet in een politiek spectrum te plaatsen: hoe rijm je een combinatie van kritiek op oorlogen, de macht van de VS en banken – toch vooral bekend als linkse stokpaardjes – met opvallend veel klimaatontkenning en pro-Trump-sentimenten?”

Tijdens deze eerste IMPAKT TV uitzending gaan we met deze twee gasten in gesprek over de inzet van complottheorieën als politieke tools. De hosts van de uitzending zijn Friso Wiersum, programmamaker en moderator bij de European Cultural Foundation en Expodium, en Arjon Dunnewind, artistiek directeur van IMPAKT. 

IMPAKT TV is een serie maandelijkse online events met gesprekken en reflecties over de actualiteit. Lees meer over IMPAKT TV


Deel

Event archief